طب اسلامی، تبعات و حاشیه های آن



مشهد- ایرنا- در پی اقدامات و رویکردهای مثبت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی روشهای درمان طب سنتی و مکمل که در سالهای اخیر تحت عنوان 'طب ایرانی' شناخته می شود با اقبال گسترده مردم روبرو شده است.

طب اسلامی، تبعات و حاشیه های آن

در این میان برخی افراد فرصت طلب با ترویج روشهای درمانی غیرعلمی و غیرمتعارف پشت عنوان 'طب اسلامی، طب تصفیه و طب الائمه' از گرایش مردم به طب سنتی سوءاستفاده کرده و حاشیه های مختلفی را ایجاد کرده اند در حالی که اینگونه اقدامات به ظاهر درمانها تبعات و مخاطراتی برای سلامت در پی دارد.

این در حالی است که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان متولی اصلی سلامت 'طب اسلامی' را به رسمیت نمی شناسد و اقدامات به ظاهر درمانی اینچنینی را غیرمجاز اعلام کرده است. با این وجود روشهای طب سنتی و مکمل که بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت 300 روش درمانی مانند حجامت، زالو درمانی، انرژی درمانی، هومیوپاتی، طب گیاهی و طب سوزنی را دربرمی گیرد، مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دولت جمهوری اسلامی ایران است.

ترویج روشهای درمانی طب اسلامی از سوی عده ای مداخله گر پزشکی، گرایش مردم به درمانهای غیرشیمیایی و سنتی و بعضا مراجعه به ارائه دهندگان روشهای مدعی درمان طب اسلامی اکنون یکی از دغدغه ها و چالشهای مهم مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شمار می رود.

ایرنا در قالب میزگردی با دعوت از مسئولان و کارشناسان این حوزه به بررسی حاشیه ها و تبعات این جریان و خطراتی که برای سلامت افراد جامعه دارد،پرداخته است.

این میزگرد با حضور معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان رضوی، مدیر طب سنتی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، استاد گروه معارف اسلامی و اخلاق دانشکده پزشکی مشهد، نایب رئیس انجمن طب سنتی خراسان رضوی و رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد.

 

* روشهای ادعایی درمانی تهدیدگر سلامت

مدیر گروه طب سنتی و ایرانی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد در میزگرد ایرنا گفت: درمان توسط افراد غیر پزشک به دلایل قانونی و شرعی قابل قبول نیست لذا درمانهایی با عنوان طب اسلامی، طب الائمه و طب النبی از نظر وزارت بهداشت به عنوان متولی اصلی سلامتی مردم و همچنین بسیاری از علمای مذهبی، مورد تایید نمی باشد.

دکتر سیدجواد مجتبوی افزود: طب به دو بخش 'طب رایج و طب مکمل' تقسیم می شود. طب سنتی بخشی از طب مکمل است. طب رایج در همه کشورها یکی است بطور مثال کتاب 'هاریسون پزشکی' برای دانشجویان پزشکی در ایران و آمریکا و اروپا یکسان تدریس می شود و اطبا بر اساس مطالب این کتاب درمان می کنند اما در عین حال هر کشوری طب سنتی خود را نیز دارد.

وی ادامه داد: این در حالی است که طب سنتی ایرانی که امروزه با عنوان 'طب ایرانی' شناخته می شود از سوی وزارت بهداشت تایید شده و در تعدادی از دانشگاههای علوم پزشکی نیز تدریس می شود.

مدیر گروه طب سنتی و ایرانی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: همه متولیان وزارت بهداشت و درمان به دنبال این هستند که طب سنتی و ایرانی مسیر قانونی خود را طی کند اما در این میان گروهی در مشهد و حتی دیگر شهرها و استانها با سوءاستفاده از اعتقادات مردم درمانهایی را تحت عنوان طب اسلامی ترویج می کنند.

وی درمانهای ادعایی این افراد را غیرعلمی و مغایر قوانین جاری جمهوری اسلامی توصیف و بیان کرد: حتی این افراد به طب رایج برچسب 'طب استعماری' زده و آن را از اساس رد می کنند. واکسیناسیون را قبول ندارند و داروهای شیمیایی را داروهای استعمارگران می دانند. آنها حتی طب سنتی ایرانی را نیز قبول ندارند و معتقدند که طب از طریق انبیاء رسیده و وحیانی است و فقط نزد آنها به عنوان متولیان طب اسلامی است.

دکتر مجتبوی ادامه داد: پرونده یکی ازهمین افراد که ملبس به لباس مقدس روحانیت است و موسسه اش پارسال پلمب شد در دادگاه ویژه روحانیت مفتوح می باشد. وی هم اکنون با تجویز اقلامی با عناوین 'داروی جامع امام رضا، داروی امام کاظم و بخور حضرت مریم' و دیگر مواد دست ساز که بهداشتی و علمی نیستند ظاهرا به درمان بیماران مبادرت می کند که تبعات و عوارض زیادی برای سلامت مردم در پی دارد.

وی گفت: شاگردان این فرد نیز در سطح برخی مساجد و بین مردم به صورت غیرقانونی حضور یافته و مواد دست ساز را تحت عنوان داروهای طب اسلامی می فروشند که هیچکدام مورد تایید وزارت بهداشت نیستند.

 

* روایات طبی در حوزه درمان اندک است

رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز در ادامه میزگرد ایرنا به چیستی طب اسلامی اشاره و بیان کرد: وقتی می گوییم 'طب اسلامی' دو واژه طب و اسلامی را داریم. باید پرسید آیا به هر آموزه بهداشتی و درمانی می توان طب و مکتب طبی اطلاق گفت؟

دکتر علی یوسفی افزود: مجموعه نظام پزشکی از یکسری مبانی بر اساس تشخیص، درمان و پیشگیری نشات گرفته و مبنا و قاعده خاص خود را دارد لذا نمی توان چند گزاره روایی را 'مکتب طب اسلامی' نامید و هر گزاره ای را که به سلامت انسان مرتبط است به طب و پزشکی نسبت داد.

وی ادامه داد: هیچکدام از حکمای پیشین نیز به جز در کتابهای 'ذخیره خوارزمشاهی و مجمع جوامع عقیلی خراسانی' به روایات طبی اشاره نکرده اند. شمار اینگونه روایات نیز به تعداد انگشتان دست نمی رسد و آن بزرگان هم هیچوقت از گزاره های طبی به عنوان گزاره های روایی استفاده نکرده اند.

این پزشک متخصص طب سنتی گفت: نتایج یک بررسی موسسه دارالحدیث نشان می دهد که از بین شش هزار روایت غیرتکراری طبی استخراج شده فقط 15 درصدشان سند دارند. از این تعداد هم فقط 60 روایت مربوط به حوزه درمان است و بقیه روایات در خصوص آموزه های تغذیه ای، بهداشتی و پیشگیری هستند.

وی افزود: هرکسی نمی تواند وارد حوزه پزشکی شود و اظهار نظر کند زیرا طب حوزه پیچیده ای است و متعقدیم که کتب حکما مبدا حرکتند و نه مقصد حرکت. با کمال تاسف گروهی تحت عنوان طب اسلامی به ظاهر درمانهایی را ترویج می کنند که هشداری برای سلامت جامعه است. این افراد مدعی هستند که انواع بیماریها مانند سرطان پستان، تشنج و ناراحتی گوارشی را با موادی ظاهرا دارویی مانند بخورحضرت مریم و دوای جامع امام رضا درمان می کنند که عوارض و تبعاتی را برای بیماران ایجاد کرده اند.

دکتر یوسفی به افراط و تفریط در طب مدرن و طب سنتی نیز اشاره و بیان کرد:در سالهای گذشته جنبه های معنوی طب دچار تفریط شد و از دل این تفریط ترویج به ظاهر درمانهایی تحت عنوان طب اسلامی بیرون آمد. من به عنوان عضو وزارت بهداشت اذعان می کنم که این وزارتخانه در لحاظ کردن جنبه های معنوی طب سنتی سالها انکار کرد و دچار تفریط شد.

 

* رفتارهای فاقد مسئولیت پذیری در لوای طب اسلامی

استاد گروه معارف اسلامی و اخلاق دانشکده پزشکی مشهد نیز در ادامه میزگرد ایرنا طب سنتی را حاصل چند هزار سال علم و دانش بشری ذکر و بیان کرد: این مجموعه اخیرا در ایران با نام 'طب ایرانی' مطرح شده که آن را نمی پسندم زیرا طب را نمی شود منتسب به یک قوم و یا ملت کرد.

حجت الاسلام شمس الدین دیانی افزود: با کمال تاسف در ایران وقفه ای 100 ساله در معالجات طب سنتی رخ داد و این موضوع باعث شد که دانش تجربی سینه به سینه منتقل نشود.

وی ادامه داد: اصل طب وحیانی را نباید زیر سئوال برد زیرا روایات بهداشتی، تغذیه ای و درمانی مختلف در زمینه طب اسلامی در دست هستند سند دارند اما در 'حوزه درمان' روایتها اندک است اما نباید همان مقدار کم را هم زیر سئوال برد.

استاد گروه معارف اسلامی و اخلاق دانشکده پزشکی مشهد گفت: مشکلی کنونی این است که گروهی از عنوان 'طب اسلامی' سوءاستفاده می کنند و بدون اینکه تحصیلات حوزوی و یا تحصیلات پزشکی داشته باشند دم از طب اسلامی می زنند. این درحالی است که بسیاری از روایاتی که بدان استناد می کنند سند ندارند و از نظر دلالت نیز دچار مشکل هستند.

وی افزود: در سالهای اخیر بسیاری از مردم بخاطر احساس ناکامی نسبت به طب جدید با این تصور که طب سنتی خطری ندارد به سمت آن گرایش یافته اند و همین فضا زمینه سوءاستفاده گروهی از فرصت طلبان را در لوای طب اسلامی فراهم کرده است اما رفتارهای فاقد پذیرش مسئولیت در این حوزه از هیچ فرد و گروهی قابل پذیرش نیست.

 

* طب اسلامی نداریم

نایب رئیس انجمن طب سنتی خراسان رضوی نیز در ادامه میزگرد ایرنا در مشهد گفت: افزون بر 1400 سال از ظهور دیم مبین اسلام می گذرد اما طی این مدت مدید در مراکز دینی مکتبی تحت عنوان طب اسلامی مطرح نشده بنابراین چنین عنوانی که یکباره طرح شده جای تامل و تدبر دارد.

دکتر سعید اسکندری افزود: گرچه واژه ها و گزاره هایی از روایات در قالب آموزشهای بهداشتی و تغذیه وجود دارند که مورد قبول است اما نام آن را نمی توان طب اسلامی گذاشت زیرا طب مکتب است و باید ساختار و فرآیند داشته باشد.

وی 'طب ایرانی' را یک ضرورت در جامعه توصیف و بیان کرد: در قالب طب ایرانی گنجینه های زیادی از منابع کهن در زمینه تشخیص و درمان بیماریها موجود است لذا نامگذاری 'طب ایرانی' اقدامی به جا و صحیح از سوی وزارت بهداشت می باشد.

نایب رئیس انجمن طب سنتی خراسان رضوی ادامه داد: با توجه به مصوبه وزارت بهداشت تحت عنوان 'افزایش توانمندی پزشکان عمومی' و غیر از پزشکانی که در دانشکده طب سنتی در سطح پی.اچ.دی دانش آموخته شده اند هم اینک 50 پزشک با گذراندن دوره های آموزشی شش ماهه در قالب طب سنتی در مشهد فعالیت دارند. آموزش گروه جدید در این حوزه نیز به زودی آغاز می شود.

وی گفت: یکی از تبعات اقدات به ظاهر درمانی مدعیان طب اسلامی غیر از عوارضی که بر سلامتی دارد، بحث دین ستیزی و دین گریزی است زیرا وقتی با موادی تحت عنوان نام ائمه از اعتقادات دینی مردم سوءاستفاده می شود اگر این به ظاهر داروها موثر واقع نشوند مردم نسبت به دین و اسلام بدبین می شوند.

 

* قانون ملاک مقابله با مداخله گران پزشکی

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان رضوی هم در میزگرد ایرنا در مشهد گفت: در اینکه آیا طب اسلامی وجود دارد یا خیر اختلاف نظرهایی وجود دارد اما آنچه بسیاری از آیات عظام از جمله جوادی آملی، فاطمی نیا و ری شهری بدان معتقدند حاکی از آن است که طب اسلامی به معنای آنچه تلقی شده وجود ندارد.

امیر مرتضوی افزود: بر اساس نظرات این آیات عظام طب اسلامی به معنای مجموعه ای که پاسخگوی نیاز بشر با توجه به پیچیدگی بیماریهای کنونی باشد وجود ندارد و بیشتر احادیث وارده در این زمینه نیز در باب 'حفظ الصحه' می باشد و این استنباطی از طب اسلامی که می تواند تمام نیازهای تشخیصی و درمانی فرد را پاسخگو باشد، کاملا غلط است.

وی ادامه داد: مردم در ایران دارای اعتقادات و باورهای دینی هستند که متاسفانه برخی از آن سوءاستفاده و با نام اسلام به طبابت ورود کرده اند و مشکلات و معضلاتی را ایجاد نموده اند که دخالت غیرقانونی در امر پزشکی محسوب می شود.

معاون دادگستری کل خراسان رضوی 'قانون' را ملاک دستگاه قضایی در برخورد با مداخله گران پزشکی اعلام و بیان کرد: قانون برگرفته از فقه و شرع انور است لذا هر چیزی که قانون به رسمیت بشناسند ما نیز آن را به رسمیت می شناسیم. بنابراین منکر طب اسلامی به معنای عام آن نیستیم اما اکنون گزارشهای واصله در این زمینه حکایتگر سوءاستفاده افراد غیرمتخصص و مداخله گر در امور پزشکی است.

وی بر حساسیت دستگاه قضایی و قانون نسبت به بحث سلامت و جان انسانها تاکید و بیان کرد: بطور مثال بر اساس ماده 3 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی، مواد خوردنی و آشامیدنی، هرکس بدون داشتن پروانه در این امور مداخله نماید یا بدون اجازه موسسه ایجاد کند، تخلف کرده و با وی برخورد قانونی صورت می گیرد.

مرتضوی به برخورد با افرادی که با نام طب اسلامی اقدام به فعالیتهای به ظاهر درمانی اما غیرعلمی می کنند نیز اشاره و بیان کرد: اتهام فردی که در امور پزشکی مداخله می کند دارای هر دو جنبه خصوصی و عمومی است لذا رسیدگی قضایی به آن نیازی به شاکی خصوصی ندارد.

وی افزود: تخلفات صورت گرفته در حوزه طب اسلامی که از روحانیون سر می زند در دادسرای ویژه روحانیت بررسی می شوند لذا دادگستری اجازه ورود به آن را ندارد اما غیر از مشهد پرونده هایی از مداخلات پزشکی تحت عنوان طب اسلامی در سایر شهرستانها و مربوط به دانشگاههای علوم پزشکی نیشابور، گناباد و سبزوار در خراسان رضوی وجود دارد که گزارش آن در کمیسیون پیشگیری از جرایم استان مرتبط با بهداشت ارائه شده است.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان گفت: برخورد قضایی همیشه جوابگو نیست. دانشگاههای علوم پزشکی باید در حوزه آموزش و اطلاع سانی قویتر عمل کنند زیرا وقتی آگاهی مردم ارتقا یافته و خودشان نسبت به مضرات مداخلات پزشکی آگاه شوند به دنبال چنین مباحثی نمی روند لذا باید سرمنشا را ریشه یابی و علت یابی نمود.

 

* 70 پزشک دانش آموخته دانشکده طب سنتی مشهد

رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز در ادامه میزگرد ایرنا بر لزوم افزایش تربیت پزشکان متخصص طب سنتی تاکید و بیان کرد: تاکنون 600 پزشک در دانشکده های طب سنتی سطح کشور پذیرش شده و 200 نفر از این تعداد در تخصص طب سنتی دانش آموخته اند.

دکتر علی یوسفی تعداد پزشکانی را که تاکنون در دانشکده طب سنتی مشهد پذیرش شده اند70 نفر اعلام و بیان کرد: 20 نفر از این تعداد تاکنون دانش آموخته شده اند و شش نفر نیز هم اینک عضو هیات علمی هستند. پنج 'سلامتکده' زیرمجموعه دانشکده طب سنتی مشهد فعالیت دارند.

و همچننی گفت: بخشی از گرایش جامعه به موضوع طب اسلامی واقعی نیست زیرا در واقع افراد فعال در این حوزه بین مردم گرفتار و بیمار نیاز کاذب ایجاد کرده و بهبودی آنان را از این طریق وعده و وعید می دهند.

فایل های پیوست
نظرات

ثبت نظرات کاربران

نظر خود را وارد نمایید
* موارد ستاره دار الزامی است