سخت زایی یا دیستوشی به سختی بیش از معمول مراحل زایمان اطلاق می گردد. حدودا یک پنجم زایمانها با دیستوشی مواجه هستند. این حالت از نظر طب جدید علل و عوامل خطری دارد که به شرح زیر می باشد.

علل: فعالیت نامناسب رحمی، وضعیت و قرار نامناسب جنین، عدم تناسب بین سر جنین و لگن مادر، وجود تومور بزرگ در بدن جنین.

عوامل خطر: سابقه سخت زایی، ماکروزومی(بزرگی جنین)، دیابت، وزن بیش از حد و چاقی، رشد نامتقارن سریع جنین، زایمان پست ترم، زایمان اول، خروج زودهنگام زایمان از مرحله دوم، زایمان دستکاری شده، طولانی شدن مرحله دوم، القای زایمان.

اما در طب سنتی اسباب سخت زایی چنین بیان شده است:

یکى: چاقی زن و کوچکی رحم و تنگی مسیر زایمان به دلیل عدم اتساع دهانه رحم تا حد لازم، و ضعف دافعه (که از عدم پیشرفت زایمان چنان که مورد انتظار است می توان فهمید).

علاج: روغن بنفشه و زنبق و زیت و پیه مرغ و بطّ و مغز ساق گاو بر شکم و پشت بمالند. و بابونه و شبت و مرزنگوش و اکلیل الملک در آب بجوشانند و زن حامله را در آن بنشانند چنان‏که آب تا ناف باشد. و مشک طرامیشع(پونه کوهی) و پرسیاوشان بجوشانند و نبات آمیخته بنوشانند. و به شونیز و جندبیدستر و کندش تحریک عطسه کنند و چون عطسه آمدن گیرد، دهان و بینى زن حامله را بگیرند تا فشار عطسه به سمت درون میل کند و به اخراج جنین مدد دهد. و سُم اسب و استر و خر دود کردن نفع دارد. و شورباى مرغ چاق نوشیدن مفید است.

دوم، آنکه هواى سرد یا برودتى موجب فشردگی و بسته ماندن دهانه رحم شود. که آن را از وجود سرما و فشردگی دهانه رحم توان دانست.

علاج: به حمّام گرم برند و در آب نیم گرم سبک نشانند و روغنهای گرم و ملین و مرطوب کننده بمالند و به عسل فرزجه(شیاف واژینال) سازند.

سوّم، آنکه ضخیم بودن مشیمه سبب سختی زایمان شود. باید دانست که مشیمه پرده‏ایست که در رحم اطراف جنین جهت حفظ آن ایجاد مى‏شود و زمان زایمان جنین با حرکات قوى خود، این پرده را می شکافد و از آن بیرون می آید و به دنبال جنین مشیمه بیرون می آید؛ پس اگر این پرده خیلی ضخیم باشد و زود شکافته نشود، باید برای آن چاره ای کنند تا جنین از فشار انقباضات زایمانی و عدم پیشرفت زایمان هلاک نشود و در گذشته بسیاری از مادران و جنینها به همین سبب هلاک شده اند.

علاج: باید مشیمه را با دست چپ بکشند و با دست راست با رعایت نظافت آن را پاره کنند و همچنین ضروری است که در زمان انجام این کار برای جلوگیری از فشار به جنین و مادر، زن حامله را تشویق به زور زدن ننمایند و او را استراحت دهند.

نکته: تصمیم درست جهت زنان حامله به خصوص آنها که سخت زا هستند این است که وقتی آثار وضع حمل پدید آید به حمّام گرم برند. سپس آب گرم بر سر او بسیار ریزند و در آبزن نشانند و روغن مالی(تدهین) نمایند. بعد او را وابدارند تا قدری قدم بزند و سپس بر قدم‏ها نشیند(شبیه حالت نشستن در توالت ایرانی) خود را ناگهانی به سمت بالا بکشد و چند نوبت چنین کند.

آن‏گاه قابله لعاب تخم کتان یا روغن کتان یا روغن بادام یا شیره کنجاره بادام یا پیه بط یا پیه مرغ را با روغن بنفشه بیامیزد و در دهانه رحم بمالد و در وى چکاند. و زن باید پیش از غلبه درد، خود را از ادرار و مدفوع خالى کند و اگر دچار یبوست بود با حقنه نرم در حمّام دفع را برای او هموار نمود.

همچنین باید از چند روز پیش‏تر به شورباى چرب و نرم قناعت کند و غذا کمتر مصرف کند، و از آب سرد و ترشى‏ها و سردى‏ها حذر نماید و در مسکن گرم سکونت ورزد و به هیچ وجه سردى‏ها به قسمت پایین بدن نرساند. و زمانی که درد زایمان شروع گردد صبر نماید و فریاد نزند و آرام باشد و قدم بزند یا روی دو پا بنشیند و هرگاه احساس فشار به کف لگن نمود زور بزند و زمانی که فشار به کف لگن قطع شد زور نزند و استراحت کند تا شروع فشار دوباره به کف لگن. و این معجون را که اکثر اطبا مجرّب گفته‏اند به کار دارد؛ صفت آن: جندبیدستر و میعه، هر یک مثقالى؛ دارچینى و ابهل، هر یک نیم مثقال کوفته و بیخته به عسل بسرشند و به قدر حاجت در آب یا در ماء العسل گرم حل کرده بخورند.

چهارم، آنکه حرارت هوا و مزاج سبب سخت زایی شود و این حالت از وجود گرمى و فقدان دیگر اسباب معلوم شود.

علاج: روغن بنفشه و صندلین و گلاب بر شکم و پشت بمالند. آب انارین با ترنجبین بنوشانند. از عوامل ایجاد حرارت(اعم از داروهای گرم و ...) احتراز فرمایند و به جاى معتدل بدارند. و در این صورت، تدابیر مسخنه(گرم کننده) مذکوره همه منع است.

نکته: تعدادی از ادویه هستند که بالخاصیّت در سخت زایی سود دارند:

- سنگ مغناطیس به دست چپ گرفتن و بسد به زانوى راست بستن مفید است.

- اگر چهار مثقال پوست خیارشنبر نرم بکوبند و بپزند و به شربت بنفشه یا نخوداب بنوشانند، سریعا اخراج جنین و مشیمه کند و مجرّب است. و اگر آن را کوفته و بجوشانند و آب آن بخورانند همین عمل کند.

- دارچینى خوردن، زادن را آسان کند.

- حلتیت با جندبیدستر آمیخته عظیم الاثر است.

- از مداومت بر بوئیدن عطرها، زنان حامله را بازدارند؛ به خصوص زمان وضع حمل؛ چرا که باعث سختی زایمان می شود.

توجه: سلخ الحیّه یعنى پوست مار در زیر فرج دود کردن در اخراج جنین مجرّب است امّا نشاید استعمال کرد؛ بهر آنکه گاه باشد که از ردائت خود جنین را هلاک سازد.

نکته: هرگاه طلق (درد زایمان) تا چهار روز پیوسته بماند، احتمال مرگ جنین بسیار بالا می رود و باید سریعا از آن پیشگیری کرد.

به کوشش دکتر محمد علی زارعیان، دبیر انجمن تحقیقات طب سنتی ایران


منابع

فایل های پیوست
نظرات

ثبت نظرات کاربران

نظر خود را وارد نمایید
* موارد ستاره دار الزامی است